Akcja „Żonkile” Muzeum Żydów Polskich POLIN

Zespół Szkół Nr 2 im. Noblistów Polskich bierze udział w tegorocznej akcji „Żonkile”, organizowanej przez Muzeum Żydów Polskich POLIN. Jest to akcja społeczno-edukacyjna upamiętniająca powstanie w getcie warszawskim. Symbolicznym dniem upamiętnienia jest 19. kwietnia, dzień wybuchu powstania. Ten dzień przypadł w Wielką Sobotę, dlatego akcję w naszej szkole zorganizowaliśmy w dniu 23. i 24. kwietnia.

W te dni w klasach ITH, ITOŚ i IVTOŚ odbyły się lekcje poświęcone tegorocznej tematyce akcji „Żonkile”. Lekcje rozpoczęły się od przypięcia papierowych żonkili, symbolu pamięci o powstaniu w getcie warszawskim. Następnie uczniowie wysłuchali krótkiego wykładu na temat mechanizmu eliminacji określonej grupy społecznej, który to mechanizm opracowali naziści w czasie wojny. Dokładnie chodzi o eliminację Żydów. Droga biegła przez kilka etapów: od dyskryminacji, poprzez stygmatyzację, izolację i ostatecznie zagładę.

Tegorocznym hasłem akcji „Żonkile” stała się odwaga. Nie taka heroiczna, walki z bronią, ale taka zwyczajna, na którą stać jest każdego. Odwaga zwykła, związana z przetrwaniem w bardzo trudnych warunkach, opieki nad swoją rodziną, udzielania pomocy innym, wspierania innych nawet wtedy, gdy samemu się tego wsparcia potrzebuje, podjęcia działań związanych z udokumentowaniem dramatycznego losu mieszkańców getta. Przykładami takiej odwagi były działania Marka Edelmana, Mary Berg, Emanuela Ringelbluma, Izraela Milejkowskiego, Marysi Ajzensztadt, Nachuma Grzywacza. Uczniowie pracowali z fragmentem reportażu Hanny Krall, autorki „Zdążyć przed panem Bogiem”. Fragment wywiadu Hanny Krall z Markiem Edelmanem stał się punktem do dyskusji na temat tego, czym jest odwaga, i wyboru, jakiego dokonywali mieszkańcy getta: czy umierać z bronią w ręku, bo wtedy łatwiej, czy może pogodzić się z losem i godnie, po prostu pójść na śmierć.

Celem spotkania było zrozumieniem słów Marka Edelmana:
Jak się przyglądasz złu i odwracasz głowę albo nie pomagasz, kiedy możesz pomóc, to stajesz się współodpowiedzialny. Bo twoje odwrócenie głowy pomaga tym, którzy dopuszczają się zła.

Słowa te są tożsame z wypowiedzią zmarłego w tym roku byłego więźnia obozu Auschwitz Mariana Turskiego:
Auschwitz nie spadło z nieba. Zaczęło się od drobnych form prześladowania Żydów. To się wydarzyło, to znaczy, że się może wydarzyć wszędzie… Nie bądźcie obojętni…

Lekcje organizowane w ramach akcji „Żonkile” mają swój wymiar uniwersalny, bo stanowią przestrogę: ukazanie, że właściwie każdą grupę społeczną w odpowiednich warunkach i za przyzwoleniem innych można po prostu odhumanizować, czyniąc przedmiotem, który można zniszczyć. Jest także ostrzeżeniem dla nas wszystkich, byśmy nie byli obojętni na zło.

Beata Zgorzelska